Over Schotse Hooglanders
Leer meer over deze prachtige dieren die onze Gooise heides begrazen en hoe je veilig van ze kunt genieten.
Bekijk de ShopWat zijn Schotse Hooglanders?
Schotse hooglanders (Highland cattle) zijn een oud runderras uit de Schotse Hooglanden. Ze zijn makkelijk te herkennen aan hun lange, ruige vacht en imposante hoorns. In Nederland worden ze veel ingezet voor natuurlijk beheer van heidegebieden.
Deze robuuste runderen zijn perfect geschikt voor het begrazen van de Gooise heides. Ze houden de heide open door grassen, jonge bomen en struiken te eten, waardoor de karakteristieke paarse heide kan blijven bloeien.
Waarom lopen ze op de heide?
De hooglanders zijn "natuurlijke grasmaaiers". Door het begrazen:
- •Blijft de heide open en kan de heidestruik goed groeien
- •Krijgen zeldzame planten en dieren meer kans
- •Wordt het landschap gevarieerder en mooier
- •Is maaien met machines niet nodig
Waar zijn ze te vinden?
Schotse Hooglanders worden door verschillende natuurbeheerders ingezet in natuurgebieden door heel Nederland. Van de Gooise heides tot de Veluwezoom, en van Drenthe tot Zeeland - overal helpen deze imposante grazers het landschap te beheren.
Via de geschiedenis pagina kun je zien waar hooglanders recent zijn gespot. Dit helpt natuurbeheerders om de kuddes te volgen en biedt bezoekers inzicht in waar ze de dieren kunnen verwachten.
Bekijk het overzicht van alle natuurgebieden om te ontdekken welke gebieden hooglanders hebben en hoeveel spots er per gebied zijn gemeld.
Veilig genieten
Hooglanders zijn over het algemeen rustige dieren, maar het blijven wilde runderen. Volg deze regels voor een veilige ontmoeting:
Houd afstand
Blijf minimaal 25 meter van de dieren af
Honden aan de lijn
Houd je hond altijd aangelijnd in de buurt van runderen
Let op kalfjes
Kom nooit tussen moeder en kalf - moeders zijn beschermend
Niet voeren!
Menselijk eten is slecht voor hun gezondheid
Tips voor het spotten
- 1.Vroeg of laat - Hooglanders zijn het meest actief in de vroege ochtend en late middag
- 2.Luister goed - Je hoort vaak eerst het geloei of het geluid van grazen
- 3.Blijf op de paden - Zo verstoor je de dieren het minst
- 4.Deel je spot! - Gebruik deze app om anderen te helpen de hooglanders te vinden
Hooglander Families in Nederland
Overal in Nederland leven groepen Schotse hooglanders die natuurgebieden begrazen. Hieronder vind je de 25 bekende kuddes verspreid over het land.
Schotse hooglanders worden in heel Nederland ingezet voor natuurlijk beheer van heide, duinen, uiterwaarden en andere natuurgebieden. Ze houden het landschap open door te grazen en zorgen voor meer biodiversiteit.
De kuddes worden beheerd door verschillende organisaties zoals Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, provinciale landschappen en particuliere eigenaren. Elke kudde heeft zijn eigen territorium en karakteristieke kenmerken.
Noord-Holland (Gooi)
5 kuddesWester- en Bussumerheide Groep
Deze groep begraast het gebied tussen Laren, Hilversum en Bussum. Dit gebied wordt al jaren begraasd en je hebt hier grote kans om hooglanders tegen te komen tijdens wandelroutes.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Vroeg in de ochtend of laat in de middag heb je de meeste kans ze rustig te spotten.
Zuiderheide Groep
In dit deel worden, afhankelijk van beheer en seizoen, Schotse hooglanders én ook andere runderen gezien door wandelaars.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Check ook de randen van het gebied waar ze vaak rusten in de schaduw.
Tafelberg- en Blaricummerheide Groep
In en rond deze heidevelden is begrazing al lang onderdeel van het beheer. Hier kun je regelmatig hooglanders tegenkomen.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Bij warm weer zoeken ze de lager gelegen, koelere plekken op.
Laarder Wasmeer Familie-Kudde
Dit is de meest 'familie-achtige' kudde in het Gooi. Het Goois Natuurreservaat beschrijft dit als de plek waar ze een stap zetten richting een meer natuurlijke kudde. Er liep hier een groep van 10 hooglanders, aangevuld met een stier, zodat nakomelingen ook in de groep kunnen blijven.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Dit is de beste plek om kuddegedrag te observeren - neem de tijd en houd afstand.
De Zuid / Rading Bosrand Groep
Hier grazen ook Schotse hooglanders, onder andere om opschot zoals Amerikaanse vogelkers te beperken. Een mooie uitbreiding buiten de heide, maar nog steeds binnen het Gooi.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Loop rustig en let op beweging tussen de bomen. Ze staan vaak verscholen.
Noord-Holland (Duinen)
3 kuddesDuin & Kruidberg-kudde
PWN noemt expliciet dat in dit duingebied Schotse hooglanders grazen, naast pony's en paarden.
Beheer: PWN
💡 Spot-tip: Combineer met andere grote grazers in het gebied.
Noordhollands Duinreservaat kuddes
Super interessant: onderzoek laat zien dat er meerdere kuddes zijn die elk een eigen 'home range/territorium' hebben binnen het gebied!
Beheer: PWN
💡 Spot-tip: PWN publiceert ook waar je ze juist níet ziet - check hun website voor actuele info.
Westerheide-kudde
Het Goois Natuurreservaat beschrijft begrazing met Schotse hooglanders. Charolais wordt afgebouwd omdat het minder 'natuurlijke kuddes' vormt.
Beheer: Goois Natuurreservaat
💡 Spot-tip: Een van de meest toegankelijke plekken in het Gooi om hooglanders te spotten.
Drenthe
7 kuddesZwarte Gat-kudde
Het Drentse Landschap beschrijft dat een groepje hooglanders hier al jaren het landschap parkachtig houdt. De paden rond de plas zijn letterlijk mee platgetreden door de kudde.
Beheer: Het Drentse Landschap
💡 Spot-tip: Check lokale borden/regels - in maart 2025 was er informatie over hondenbeleid rond hooglanders in dit gebied.
Orvelterzand-kudde
Één van de eerste Drentse gebieden met hooglanders - al sinds 1987 grazen ze hier! Hooglanders houden de heide open en laten (in tegenstelling tot heideschapen) bomen meestal met rust.
Beheer: Het Drentse Landschap
💡 Spot-tip: Een van de beste plekken in Drenthe om hooglanders te zien vanwege de lange begrazingshistorie.
Hijkerveld-kudde
Hijkerveld valt onder Het Drentse Landschap. De kans op hooglanders wordt vaak expliciet genoemd bij routes en spot-tips rondom dit startpunt.
Beheer: Het Drentse Landschap
💡 Spot-tip: Start bij de parkeerplaats en volg de wandelroutes - hooglanders worden hier vaak gezien.
Scharreveld-kudde
Het Drentse Landschap heeft dit gebied hersteld van landbouwgrond naar natte heide/ruigte. Hooglanders worden ingezet voor begrazing.
Beheer: Het Drentse Landschap
💡 Spot-tip: Check borden voor actuele regels. Het gebied kan nat zijn, dus draag stevige schoenen.
Gees-kudde
Staatsbosbeheer en lokale pagina's beschrijven hooglanders die jonge boompjes weggrazen en bij warmte verkoeling zoeken in vennen.
Beheer: Staatsbosbeheer
💡 Spot-tip: Bij warm weer zoeken ze verkoeling in de vennen - kijk daar!
Vossenberg-kudde
Een groep hooglanders die hier extensief begraast. Het Drentse Landschap beheert dit gebied.
Beheer: Het Drentse Landschap
💡 Spot-tip: Neem de tijd om het landgoed te verkennen.
Koeweide-kudde
De Koeweide is aangelegd als natuur(ontwikkelings)park aan de rand van Hoogeveen, met natuurlijke begrazing als concept.
💡 Spot-tip: Een fijne wandeling vanuit Hoogeveen met kans op hooglanders.
Overijssel
2 kuddesVechtdal-kudde
Dit is een herkenbare 'eigen kudde'-case: Dennis & Janneke (Vechtdal Hooglanders) beheren een kudde die in de uiterwaarden graast.
Beheer: Vechtdal Hooglanders (particulier)
💡 Spot-tip: Een echte familiebedrijf-kudde - kijk op hun website voor actuele locaties.
Sprengenberg-kudde
In en om natuurgebied Sprengenberg (Natuurmonumenten) kom je grote grazers tegen, waaronder hooglanders.
Beheer: Natuurmonumenten
💡 Spot-tip: Combineer met een bezoek aan de Palthetoren voor mooi uitzicht.
Friesland
2 kuddesRasterhoffpark-kudde
Het park ligt in Sneek. Hooglanders zijn hier een opvallend element. Er is ook lokaal nieuws over bijvoeren.
Beheer: Gemeente Súdwest-Fryslân
💡 Spot-tip: Een van de weinige plekken waar je hooglanders in een stadsomgeving kunt zien.
Houtwiel-kudde
De Houtwiel wordt begraasd door Schotse hooglanders samen met pony's in moeras/rietland.
Beheer: It Fryske Gea
💡 Spot-tip: Nat gebied - draag waterdichte schoenen!
Groningen/Friesland (Lauwersmeer)
1 kuddeLauwersmeer-kudde
In het Lauwersmeergebied leven grote aantallen grazers - circa 300 hooglanders! Kuddes kunnen enorm rondzwerven.
Beheer: Staatsbosbeheer / Natuurmonumenten
💡 Spot-tip: Het gebied is groot - check vooraf waar je de meeste kans hebt. Start bij De Rug 1 (Lauwersoog).
Noord-Brabant
3 kuddesMolenheide-kudde
Natuurmonumenten noemt hier expliciet Schotse hooglanders. Een kleine kudde die jaarrond begraast.
Beheer: Natuurmonumenten
💡 Spot-tip: Goede kans op hooglanders bij wandelingen door het gebied.
Huis ter Heide-kudde
Natuurmonumenten geeft routes waarbij je 'veel kans' hebt om hooglanders te zien. Ze houden het gebied open.
Beheer: Natuurmonumenten
💡 Spot-tip: Volg de routes van Natuurmonumenten voor de beste kans.
Biesbosch-kudde
Hooglanders leven hier als onderdeel van begrazing, vaak in combinatie met natte eilandjes/ruigte. Er is ook een specifieke kudde rond de Biesboschhoeve.
Beheer: Staatsbosbeheer
💡 Spot-tip: Bezoek de omgeving van de Biesboschhoeve voor een goede kans.
Gelderland
1 kuddeKleine Willemswaard familie-groep
Hier wordt letterlijk 'kleine familiegroep Schotse Hooglanders' genoemd. Begrazing sinds 2020, gekoppeld aan beheer door ARK en uitvoering via FREE Nature.
Beheer: ARK / FREE Nature
💡 Spot-tip: Een van de weinige plekken waar expliciet over een 'familiegroep' gesproken wordt.
Zuid-Holland
1 kuddeLandtong Rozenburg-kudde
Kuddes Schotse hooglanders grazen hier samen met Koniks. Let op: sluit hekken en hou afstand!
Beheer: ARK Rewilding Nederland
💡 Spot-tip: Belangrijk: sluit altijd hekken en houd afstand van de dieren.
📍 Help mee met spotten!
Door spots te melden help je anderen om de hooglanders te vinden. Als je een groep ziet, kun je bij het toevoegen van een spot aangeven of het om een familie/groep gaat.
Bekijk alle natuurgebieden